Türkler, uzun bir geçmişe sâhiptir. Târihte aktif bir rol oynayıp, pekçok siyâsî teşekküller meydana getirmişlerdir. Bunların sayısı yüzün üzerinde olup, çoğu birbirinin devâmı mâhiyetinde iktidârlardır. Ülkenin hânedân mensupları arasında paylaşılması, devletin adı, târihi, sayısı ve bütünlüğü anlayışında çeşitlilik arz eder. Türk devletleri; Asya, Avrupa, Afrika, Asya-Avrupa, Asya-Afrika, Asya-Avrupa-Afrika kıtaları üzerinde kurulmuştur.

Büyük Türk Devletleri

 Büyük Hun İmparatorluğu  (M.Ö.4. asır-M.S.48)
 Avrupa (Batı) Hun İmparatorluğu  (374-469)
 Akhun (Eftalit) İmparatorluğu  (4. asır sonları - 577)
 Birinci Göktürk İmparatorluğu  (552-582)
 Doğu Göktürk İmparatorluğu  (582-630)
 Batı Göktürk İmparatorluğu  (582-630)
 İkinci Göktürk İmparatorluğu  (681-744)
 Uygur İmparatorluğu  (744-840)
 Avrupa Avar İmparatorluğu  (6. asır-805)
 Hazar İmparatorluğu   (7. asır-965)
 Karahanlı Devleti  (840-1042)
 Gazneli Devleti  (962-1187)
 BüyükSelçuklu Devleti  (1038-1194)
 Harezmşâhlar Devleti  (1097-1231)
 Osmanlı Devleti  (1299-1922)
 Tîmûrlular Devleti  (1370-1506)
 Bâbürlüler (Gürgâniyye Devleti)  (1526-1858)

Devletler

 Kuzey Hun Devleti  (48-156)
 Güney Hun Devleti  (48-216)
 Birinci Chao Hun Devleti  (304-329)
 İkinci Chao Hun Devleti  (328-352)
 Hsia Hun Devleti  (407-431)
 Kuzey Liang Hun Devleti    (401-439)
 Lov-lan Hun Devleti   (442-460)
 Tabgaç Devleti  (386-557)
 Doğu Tabgaç Devleti  (534-557)
 Batı Tabgaç Devleti   (534-557)
 Doğu Türkistan Uygur Devleti  (911-1368)
 Liang Şa-t’o Türk Devleti  (907-923)
 Tana Şa-t’o Türk Devleti  (923-936)
 Tsin Şa-t’o Türk Devleti  (937-946)
 Kan-çou Uygur Devleti  (905-1226)
 Türgiş Devleti  (717-766)
 Karluk Devleti  (766-1215)
 Kırgız Devleti  (840-1207)
 Sabar Devleti  (5. asır - 7. asır arası)
 Dokuz Oğuz Devleti  (5. asır sonu - 6. asır sonu)
 Otuz Oğuz Devleti  (5. asır sonu - 6. asır sonu)
 Basar-Alan Türk Devleti  (1380-?)
 Doğu Karahanlı Devleti  (1042-1211)
 Batı Karahanlı Devleti  (1042-1212)
 Fergana Karahanlı Devleti  (1042-1212)
 Oğuz-Yabgu Devleti  (10. asrın ilk yarısı-1000)
 Sûriye Selçuklu Devleti  (1092-1117)
 Kirman Selçuklu Devleti  (1092-1307)
 Türkiye Selçuklu Devleti  (1092-1307)
 Irak Selçuklu Devleti  (1157-1194)
 Eyyûbîler Devleti  (1171-1348)
 Delhi Türk Sultanlığı  (1206-1413)
 Mısır Memlûk Devleti  (1250-1517)
 Karakoyunlu Devleti   (1380-1469)
 Akkoyunlu Devleti  (1350-1502)

Beylikler

 Tûlûnlular  (868-905)
 İhşidîler  (935-969)
 İzmir Beyliği   (1081-1098)
 Dilmaçoğulları Beyliği  (1085-1192)
 Danişmendli Beyliği  (1092-1178)
 Saltuklu Beyliği  (1092-1202)
 Ahlatşahlar Beyliği  (1100-1207)
 Artuklu Beyliği  (1102-1408)
 İnaloğulları Beyliği  (1098-1183)
 Mengüçlü Beyliği  (1072-1277)
 Erbil Beyliği  (1146-1232)
 Çobanoğulları Beyliği  (1227-1309)
 Karamanoğulları Beyliği  (1256-1483)
 İnançoğulları Beyliği  (1261-1368)
 Sâhib Ataoğulları Beyliği  (1275-1341)
 Pervâneoğulları Beyliği  (1277-1322)
 Menteşeoğulları Beyliği  (1280-1424)
 Candaroğulları Beyliği  (1299-1462)
 Karesioğulları Beyliği  (1297-1360)
 Germiyanoğulları Beyliği  (1300-1423)
 Hamidoğulları Beyliği  (1301-1423)
 Saruhanoğulları Beyliği  (1302-1410)
 Aydınoğulları Beyliği  (1308-1426)
 Tekeoğulları Beyliği  (1321-1390)
 Eretnaoğulları Beyliği  (1335-1381)
 Dulkadiroğulları Beyliği  (1339-1521)
 Ramazanoğulları Beyliği  (1325-1608)
 Doburca Türk Beyliği  (1354-1417)
 Kâdı Burhâneddîn Ahmed Devleti  (1381-1398)
 Eşrefoğulları Beyliği  (13. asrın ortaları-1326)
 Berçemeoğulları Beyliği  (12. asır)
 Yarluklular Beyliği  (12. asır)

Atabeylikler

 Böriler  (1117-1154)
 Zengîler  (1127-1259)
 İl-Denizliler  (1146-1225)
 Salgurlular  (1147-1284)

Hanlıklar

 Büyük Bulgarya Hanlığı  (630-665)
 İtil (Volga) Bulgar Hanlığı  (665-1391)
 Tuna Bulgar Hanlığı  (681-864)
 Peçenek Hanlığı  (860-1091)
 Uz Hanlığı  (860-1068)
 Kuman-Kıpçak Hanlığı  (9. asır-13. asır)
 Özbek Hanlığı  (1428-1599)
 Kazan Hanlığı   (1437-1552)
 Kırım Hanlığı  (1440-1475)
 Kasım Hanlığı  (1445-1552)
 Astırhan Hanlığı  (1466-1554)
 Hive Hanlığı  (1512-1920)
 Sibir Hanlığı  (1556-1600)
 Buhâra Hanlığı  (1599-1785)
 Kaşgar-Tufan Hanlığı  (15. asır başları-1877)
 Hokand Hanlığı  (1710-1876)
 Türkmenistan Hanlığı  (1860-1885)

Cumhûriyetler

 Âzerbaycan Cumhûriyeti  (1918-1920)
 Batı Trakya Türk Cumhuriyet  (31 Ağustos 1913)
 (1915 - 1917)
 (1920 - 1923)
 Türkiye Cumhûriyeti   (1923-.....)
 Hatay Cumhûriyeti  (1938-1939)
 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhûriyeti  (1983-....)
 Âzerbaycan Cumhûriyeti  (1991-....)
 Kazakistan Cumhûriyeti  (1991-....)
 Kırgızistan Cumhûriyeti  (1991-....)
 Tacikistan Cumhûriyeti  (1991-....)
 Özbekistan Cumhûriyeti  (1991-....)
 Türkmenistan Cumhûriyeti  (1991-....)

 

Kaynak: Yeni Rehber Ansiklopedisi Cilt 19

Makaleyi paylaş

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn